Ανατολική Ευρώπη: Ώρα Μηδέν

Η Ουκρανία, χώρα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ολοκληρωτικά απαλλαγμένη από τον απολυταρχισμό και αποτελούσε μία από τις πιο γοργά αναπτυσσόμενες οικονομίες, σήμερα βρίσκεται στη δίνη της οικονομικής κρίσης και θέτει σε κίνδυνο όχι μόνο την ίδια, αλλά σχεδόν όλα τα ευρωπαϊκά και πρώην σοβιετικά κράτη.

Οι ξαφνικές και ιδιαίτερα βίαιες ταραχές που έχουν ξεσπάσει στην Ανατολική Ευρώπη τους τελευταίους μήνες έχουν αγγίξει και την Ουκρανία. Στην έκτακτη ευρωπαϊκή Σύνοδο Κορυφής, ο Ούγγρος πρωθυπουργός ζήτησε να ενισχυθούν μέσω ειδικού σχεδίου οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, εκφράζοντας φόβους για ένα νέο «σιδηρούν παραπέτασμα».

Οι παγκόσμιοι ηγέτες ανησυχούν ολοένα και περισσότερο για την κοινωνική και οικονομική κρίση στην Ουκρανία, χώρα με 46 εκατομμύρια πληθυσμό και ιδιαίτερα στρατηγική θέση. Ηγέτες και αναλυτές θεωρούν ότι είναι πολύ διαφορετικό να καταρρεύσει η Λετονία ή η Ισλανδία από ότι η Ουκρανία, η οποία στηρίζει σχεδόν αποκλειστικά τη χρηματοπιστωτική «ικανότητα» της Ανατολικής Ευρώπης.

«Η Ουκρανία είναι ο άξονας σταθερότητας της Ευρώπης», δηλώνει ο Ολεξάι Χαράν, καθηγητής συγκριτικής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Κιέβου. «Αποτελεί έναν πολύ βασικό παίκτη μεταξύ της Ευρωπαΐκής Ένωσης και της Ρωσίας. Αν θέλουμε να δούμε ένα από τα πιο απαισιόδοξα σενάρια, φανταστείτε μια κρίση στην Ουκρανία να έδινε την ευκαιρία στη Ρωσία να προσπαθήσει να την καταλάβει. Κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε ένα πολύ δυσάρεστο σκηνικό στην ΕΕ».

Ένα παράδειγμα του πόσο μπορεί να επηρεάσει μία κρίση στην Ουκρανία την Ευρώπη φαίνεται και από την πρόσφατη διαμάχη για το φυσικό αέριο μεταξύ Ρωσίας-Ουκρανίας. Η Ρωσία, υποστηρίζοντας ότι η ουκρανική κυβέρνηση «έκλεβε» ποσοστό φυσικού αερίου που περνούσε από τους αγωγούς της, σταμάτησε την παροχή σε ολόκληρη την Ευρώπη και πολλές χώρες που δεν διέθεταν αποθέματα έμειναν χωρίς θέρμανση, στα μέσα του χειμώνα.

Στο μεταξύ, εξαιτίας της οικονομικής κρίσης που μαστίζει τη χώρα, το κοινοβούλιο της Ουκρανίας αποφάσισε να περικόψει κατά το ήμισυ τους μισθούς του προέδρου, Βίκτορ Γιούσενκο, της πρωθυπουργού, Ιουλία Τιμοσένκο, καθώς και τις αποζημιώσεις των υπουργών και των βουλευτών.

Πηγή: TVXS.gr

Καθώς στερεύει το ξένο κεφάλαιο αρχίζει να οδηγεί σε κατάρρευση πολλές οικονομίες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης. Νομίσματα, μετοχές και ομόλογα παραπαίουν και πολλοί οικονομολόγοι εκφράζουν φόβους πως κάποιες από τις χώρες αυτές ενδέχεται να αναστείλουν την αποπληρωμή του εξωτερικού χρέους. Οι κρίσεις στις αναδυόμενες αγορές έχουν την επαχθή συνήθεια να επεκτείνονται, καθώς οι επενδυτές εγκαταλείπουν τη μία χώρα μετά την άλλη. Ορισμένες αγορές της Μέσης Ανατολής, κυρίως το Ντουμπάι, αντιμετωπίζουν ήδη προβλήματα.

Ποιες, όμως, από τις μεγαλύτερες αναδυόμενες οικονομίες είναι πιο ευάλωτες; Στο παρελθόν για να απαντήσουν στο ερώτημα αυτό οι οικονομολόγοι παρατηρούσαν περισσότερο τη φερεγγυότητα των κυβερνήσεων και επομένως το επίπεδο του χρέους τους. Σήμερα, όμως, ο μεγαλύτερος κίνδυνος στον αναδυόμενο κόσμο απορρέει όχι από τον δανεισμό του κράτους αλλά από τα χρέη τραπεζών και επιχειρήσεων. Καθώς στερεύει το ξένο κεφάλαιο, δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να αναχρηματοδοτήσουν το χρέος τους που ωριμάζει ή να αντλήσουν καινούργια δάνεια. Πρέπει να καλυφθούν μεγάλα ελλείμματα, αλλά σπανίζουν πλέον οι εισροές των τραπεζών και των χαρτοφυλακίων, καθώς και οι άμεσες ξένες επενδύσεις.

Πολλές από τις μικρότερες οικονομίες της ανατολικής Ευρώπης εμφάνισαν διψήφια ελλείμματα το 2008, αν και φέτος αναμένεται να μειωθούν εξ αιτίας της βαθύτατης ύφεσης. Το Πακιστάν, η Νότιος Αφρική και η Πολωνία αναμένεται να εμφανίσουν φέτος ελλείμματα της τάξης του 8% του ΑΕΠ τους, δηλαδή του μεγέθους που είχε το έλλειμμα της Ταϊλάνδης πριν από την κρίση του 1997. Παράλληλα, μια χώρα πρέπει να καλύψει ή να μετακυλήσει τα υφιστάμενα χρέη της.

Οταν δεν υπάρχει εξωτερική χρηματοδότηση, πρέπει να καταφύγει στα συναλλαγματικά της διαθέσιμα. Γι' αυτό και μια χρήσιμη μέτρηση του κινδύνου χρηματοδότησης είναι το βραχυπρόθεσμο χρέος ως ποσοστό των συναλλαγματικών διαθεσίμων μιας χώρας. Οποιοδήποτε επίπεδο άνω του 100%, που υποδηλώνει ότι το χρέος υπερβαίνει το συνάλλαγμα, πρέπει να κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Στις αρχές του 1997 το βραχυπρόθεσμο χρέος της Ταϊλάνδης ήταν 130% των συναλλαγματικών της διαθεσίμων. Υπολογίζεται ότι τόσο στη Λεττονία όσο και στην Εσθονία το ποσοστό αυτό υπερβαίνει το 250% αλλά σε όλες τις μεγάλες αναδυόμενες οικονομίες είναι κάτω του 100%. Σύμφωνα, όμως, με εκτιμήσεις της HSBC, το βραχυπρόθεσμο χρέος της Νότιας Κορέας θα υπερβεί τα συρρικνούμενα διαθέσιμά της πριν από το τέλος του έτους.

Φθίνουσα είναι, άλλωστε, η πορεία των διαθεσίμων σε Ινδονησία, Νότια Αφρική και Ουγγαρία. Τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της Ρωσίας έχουν μειωθεί κατά περισσότερο από το 1/3, καθώς η κεντρική τράπεζα προσπάθησε να ενισχύσει το ρούβλι. Παραμένουν, ωστόσο, ακόμη σε ασφαλή επίπεδα.

Ενας τρίτος δείκτης, ο λόγος των δανείων της τράπεζας ως προς τις καταθέσεις της, αποτελεί μονάδα μέτρησης του πόσο ευάλωτο είναι ένα τραπεζικό σύστημα. Οταν ο λόγος αυτός υπερβαίνει το 1,0 (όπως σε Ρωσία, Βραζιλία, Νότια Κορέα και Ουγγαρία), καταδεικνύει ότι οι τράπεζες εξαρτώνται από τον δανεισμό, συχνά τον εξωτερικό, για να χρηματοδοτήσει τον εσωτερικό και επομένως θα έχει πρόβλημα εξ αιτίας της πιστωτικής κρίσης.

Ανάμεσα στις αναδυόμενες οικονομίες τον μεγαλύτερο κίνδυνο διατρέχουν οι μικρότερες χώρες της ανατολικής Ευρώπης, όπως οι Λεττονία, Ουκρανία και Ρουμανία. Μεταξύ των 17 μεγαλυτέρων οικονομιών, η Νότιος Αφρική και η Ουγγαρία διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο. Η Κίνα τον μικρότερο. Η Ουγγαρία ήδη έχει αναγκαστεί να καταφύγει στη βοήθεια του ΔΝΤ. Ισως καταλήξει εκεί και η Νότιος Αφρική, καθώς, παρά τις υψηλές τιμές του χρυσού, η μείωση των εξαγωγών μετάλλων οδηγεί σε διόγκωση του ελλείμματος, ενδεχομένως σε επίπεδα άνω του 10% του ΑΕΠ. Το ραντ, που προσφάτως υποτιμήθηκε ραγδαία, παραμένει ένα από τα πλέον ευάλωτα νομίσματα των αναδυόμενων αγορών.

Πολύ ασφαλέστερες μοιάζουν, αντιθέτως, οι αναδυόμενες αγορές της Ασίας. Για να εκτιμήσει κανείς σε απόλυτους όρους τον κίνδυνο μιας κρίσης, πρέπει να υπολογίσει τις εξωτερικές ανάγκες χρηματοδότησης μέσα στους επόμενους 12 μήνες. Ο Τζόναθαν Αντερσον της UBS υπολόγισε το χάσμα ανάμεσα σε αυτές τις ανάγκες και το απόθεμα συναλλαγματικών διαθεσίμων 45 χωρών. Το ευχάριστο είναι πως μόνον 16 από αυτές εμφανίζουν «χάσμα» χρηματοδότησης. Σε όλες τις υπόλοιπες, τα συναλλαγματικά διαθέσιμα αρκούν για να καλύψουν πληρωμές ενός έτους ακόμη και χωρίς καινούργιες εισροές κεφαλαίων. Αυτές οι 16 χώρες βρίσκονται στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη εκτός από δύο μεγάλες οικονομίες, το Πακιστάν, που ήδη έχει καταφύγει στο ΔΝΤ, και τη Νότια Αφρική.

Πηγή: The Economist

Η πρώτη φάση της συμφωνίας ξεκινά.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Gazprom, στις 05:50 το πρωί, ο ρωσικός όμιλος κατέθεσε στο Κέντρο Ελέγχου Φυσικού Αερίου της Naftogaz την πρώτη αίτηση για τη διακίνηση 99,2 εκατ. κυβικών μέτρων αερίου ημερησίως, μέσω του σταθμού GIS Sudzha.

Ο συγκεκριμένος σταθμός ήταν έτοιμος για την υποδοχή των ποσοτήτων φυσικού αερίου και έχει πίεση λειτουργίας από τις 13 Ιανουαρίου.

Σε συνέχεια του καθορισμού των αιτήσεων των πελατών της Ευρώπης, η δεύτερη αίτηση κατετέθη στο Κέντρο Ελέγχου για την παράδοση προς την Ουκρανία 423,8 εκατ. κυβικών μέτρων αερίου ημερησίως, περιλαμβάνοντας και τις ποσότητες της πρώτης αίτησης.

Τα 348,8 εκατ. κ.μ. προορίζονται για εξαγωγή μέσω όλων των κύριων σταθμών στην είσοδο και έξοδο από την Ουκρανία και 75 εκατ. κ.μ. για κατανάλωση στο εσωτερικό της Ουκρανίας.

Λίγο μετά τις 10 το πρωί, η Ουκρανία ξεκίνησε τη μεταφορά αερίου προς την Ευρώπη, ενώ έπειτα από μία ώρα ξεκίνησε να παραδίδεται στους καταναλωτές της Ουκρανίας.

Η διακίνηση του ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη μέσω Ουκρανίας και η προμήθεια προς τους καταναλωτές της γειτονικής χώρας αποτελούν την υλοποίηση της συμφωνίας στην οποία κατέληξαν οι πρωθυπουργοί της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν και της Ουκρανίας Γιούλια Τιμοσένκο.

Η συμφωνία προβλέπει τη μετάβαση των σχέσεων των δύο χωρών στο φυσικό αέριο, σε επίπεδο κοινώς αποδεκτών και διαφανών κανόνων τιμολόγησης, αρχής γενομένης από το 2009.

Για την εφαρμογή των συμφωνιών που επιτεύχθηκαν, η Gazprom και η Naftogaz υπέγραψαν στις 19 Ιανουαρίου νέες μακροπρόθεσμες συμβάσεις για τη διαμετακόμιση του ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη μέσω Ουκρανίας και τις παραδόσεις φυσικού αερίου στους Ουκρανούς καταναλωτές.

Οι συμβάσεις προβλέπουν την απουσία μεσαζόντων μεταξύ των εταιρειών, ενώ ισχύουν έως το 2018.

Η σύμβαση διαμετακόμισης προβλέπει προνομιακή τιμή διέλευσης 1,7 δολ. για τη μεταφορά χιλίων κυβικών μέτρων ανά 100 χιλιόμετρα και παραμένει αμετάβλητη το 2009.

Η μεταφορά μέσω Ουκρανίας θα φτάσει τα 120 δισ. κ.μ. το 2009, ενώ από την 1η Ιανουαρίου 2010 το τέλος μεταφοράς βασίζεται στα δεδομένα της αγοράς και θα υπολογίζεται σύμφωνα με το γενικώς αποδεκτό με βάση τον ευρωπαϊκό τύπο.

Σύμφωνα με τη σύμβαση, για τις παραδόσεις αερίου προς την Ουκρανία, η τιμή του αερίου για τους Ουκρανούς καταναλωτές έχει υπολογιστεί σύμφωνα με τον κοινώς αποδεκτό ευρωπαϊκό τύπο τιμολόγησης με ένα φθίνοντα συντελεστή 08.

Συνεπώς, το πρώτο τρίμηνο του 2009, η τιμή του αερίου για τους Ουκρανούς καταναλωτές θα φτάσει τα 360 δολ. ανά χίλια κ.μ.

Η τιμή θα αναπροσαρμόζεται ανά τρίμηνο, ενώ οι ποσότητες φυσικού αερίου που θα παραδοθούν στην Ουκρανία το 2009 θα φτάσουν τα 40 δισ. κυβικά.

Από την 1η Ιανουαρίου 2010, η Gazprom θα ξεκινήσει να πουλά αέριο στην Ουκρανία σε ευρωπαϊκές τιμές.

Για πρώτη φορά, κοινώς αποδεκτός ευρωπαϊκός τύπος τιμολόγησης, που είναι σε ισχύ για όλους τους αγοραστές ρωσικού αερίου, εφαρμόζεται στις ρωσο-ουκρανικές συναλλαγές αερίου.

Η σύμβαση για τη διαμετακόμιση αερίου μέσω της ουκρανικής επικράτειας και η σύμβαση για τις παραδόσεις αερίου στους Ουκρανούς καταναλωτές οριστικοποιήθηκαν για 10 χρόνια και είναι ανεξάρτητες η μία από την άλλη.

Όλα τα παραπάνω παρέχουν συμπληρωματικές εγγυήσεις για να μην επαναληφθεί μια παρόμοια κατάσταση στη μεταφορά αερίου μέσω Ουκρανίας προς τους Ευρωπαίους πελάτες.

Η Ουκρανία αποτελεί την τελευταία δημοκρατία της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, στην οποία η Gazprom άρχισε να ενεργοποιεί τιμές της αγοράς και να εφαρμόζει απόλυτα διαφανείς συναλλαγές στο φυσικό αερίου.

Αλ. Μενβέντεφ: Χάναμε 100 εκατ. δολ. την ημέρα

Σε τηλεδιάσκεψη, με θέμα την αποκατάσταση της ροής φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, ο αντιπρόεδρος της Gazprom Αλεξάντρ Μεντβέντεφ Alexander Medvedev, χαρακτήρισε «μείζον επίτευγμα» την υπογραφή των δύο 10ετών συμβάσεων.

«Εάν υποθέσουμε ότι η Ουκρανία θα συμμορφωθεί μελλοντικά με τις συμβάσεις, δε θα πρέπει να επαναληφθεί ποτέ η κατάσταση του εφετινού χειμώνα, με τη διακοπή των προμηθειών που διακινούνται προς την Ευρώπη», ανέφερε ο κ. Μεντβέντεφ.

Όπως σημείωσε, αμφότερες οι συμβάσεις εμπεριέχουν εσωτερικούς μηχανισμούς για να αποτρέψουν την μη-συμμόρφωση, συμπεριλαμβανομένου και του όρου για πληρωμή προκαταβολής σε περίπτωση χρέους από την Ουκρανία για το αέριο που λαμβάνει.

«Σήμερα, σύμφωνα με τις συμφωνίες, η ροή του φυσικού αερίου από τη Ρωσία προς την Ευρώπη άρχισε στις 10 π.μ. Σήμερα, ο όγκος του φυσικού αερίου θα πρέπει να φτάσει τα 423,8 εκατ. κυβικά μέτρα», δήλωσε ο αντιπρόεδρος της Gazprom.

Ο ρωσικός όμιλος διατηρεί το δικαίωμα διεκδίκησης για οποιεσδήποτε απώλειες υπέστη κατά τη διάρκεια του τελευταίου μήνα, αλλά αναφορικά με τις συμβάσεις προμήθειας και μεταφοράς και τις ανεξόφλητες οφειλές, η Gazprom και η Ουκρανία βρήκαν μία λύση για τη διευθέτηση της διαμάχης.

Σε συνέχεια της συμφωνίας για τις νέες συμβάσεις, δεν υπάρχει καμία ανάγκη για συνέχιση του συστήματος των παρατηρητών.

«Δυστυχώς, η λειτουργία του διεθνούς εποπτικού συστήματος δεν εφαρμόστηκε πλήρως, καθώς οι επιθεωρητές δεν ήταν σε θέση να εισέλθουν στις υπόγειες αποθηκευτικές εγκαταστάσεις της Ουκρανίας, για να εκτιμήσουν την κατάσταση», σημείωσε ο κ. Μεντβέντεφ.

Για το 2009 η μέση τιμή που θα καταβάλει η Ουκρανία θα είναι κάτω από τα 250 δολ. ανά χίλια κ.μ., δεδομένης της πτώσης των τιμών του αργού πετρελαίου και των πετρελαιοειδών.

Οι Ευρωπαίοι πελάτες είναι πιθανό να πληρώσουν περίπου 280 δολ. ανά χίλια κ.μ.

Το 2010, το διαμετακομιστικό τέλος θα αυξηθεί και θα φτάσει περίπου στα 2,50 δολ. ανά χίλια κ.μ. και ανά 100 χλμ., οπότε τα διαμετακομιστικά έσοδα της Ουκρανίας θα αυξηθούν περίπου κατά 50%, λαμβάνοντας υπόψη την τρέχουσα πρόβλεψη για τις τιμές του φυσικού αερίου.

Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της ρωσικής εταιρείας, κατά την περίοδο της ρωσο-ουκρανικής διαμάχης, η Gazprom έχασε περίπου 100 εκατ. δολ. ημερησίως, ως συνέπεια της μη δυνατότητάς της να προμηθεύσει τους Ευρωπαίους πελάτες της.

Η εταιρεία, ωστόσο, πιστεύει ότι ένα σημαντικό μέρος των απωλειών αυτών θα καλυφθούν στις προσεχείς ημέρες και μήνες, λόγω της ανάγκης επαναπλήρωσης των υπόγειων αποθηκευτικών εγκαταστάσεων και της υψηλής ζήτησης.

Το επενδυτικό πρόγραμμα της Gazprom δεν έχει επηρεαστεί και έργα όπως τα Nord Stream, Shtokman και Yamal θα συνεχιστούν βάσει του προγραμματισμού, σημείωσε το στέλεχος του ομίλου

Η διαμάχη επανέφερε στο προσκήνιο την ανάγκη για την ανάπτυξη του South Stream- είναι σαφές ότι όσο πιο σύντομα η διαφοροποίηση των οδών διέλευσης γίνει πραγματικότητα τόσο το καλύτερο για την Ευρώπη, σημείωσε ο κ. Μεντβέντεφ, τονίζοντας ότι αυτό ισχύει σε σχέση με κινδύνους που αφορούν όχι μόνο σε πολιτικά θέματα, αλλά και τεχνικά.

Δηλώσεις Κουπριάνοφ

Ο εκπρόσωπος της Gazprom Σεργκέι Κουπριάνοφ χαρακτήρισε «οικτρή» την κατάσταση που δημιουργήθηκε με τη διακοπή της ροής αερίου, εκφράζοντας την ελπίδα να ελαχιστοποιηθεί το ρίσκο στη μεταφορά ενεργειακών πρώτων υλών.

«Τους τελευταίους μήνες η Gazprom, έχει καταβάλει σημαντική προσπάθεια προκειμένου να κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να αποτρέψει τη διατάραξη της ροής του φυσικού αερίου προς την Ευρώπη και κατά συνέπεια να μειώσει τη ζημιά από την αναδυόμενη διαφωνία και να βρει μια γρήγορη λύση, για τον τερματισμό της κρίσης. Η Ρωσία, πίεζε επίμονα για τη διευθέτηση της κρίσης, εμφανίζοντας πάντοτε καλή θέληση και προσφέροντας μια μεγάλη ποικιλία επιλογών στην αναζήτηση ενός συμβιβασμού», σημείωσε ο εκπρόσωπος του ρωσικού ομίλου.

«Εμείς στη Gazprom έχουμε την επιθυμία να διατηρήσουμε τη φήμη μας ως αξιόπιστου προμηθευτή, κι ακόμα και κάτω από συνθήκες ανωτέρας βίας, που προκαλούνται από την ηγεσία μιας χώρας διέλευσης που εμπλέκει την πολιτική στο συγκεκριμένο θέμα, επιδιώξαμε να τηρήσουμε τις συμβατικές μας υποχρεώσεις».

«Είμαστε βέβαιοι ότι όλοι θα καταλήξουν στα σωστά συμπεράσματα από αυτή την οικτρή κατάσταση. Θεωρούμε ότι τα νέα δεδομένα θα συμβάλλουν στην ελαχιστοποίηση του διαμετακομιστικού ρίσκου και θα προωθήσουν τη διαφοροποίηση των οδών προμήθειας φυσικού αερίου προς τους Ευρωπαίους πελάτες από τη Ρωσία, η οποία παραμένει ο κύριος και αξιόπιστος προμηθευτής φυσικού αερίου για την Ευρώπη», κατέληξε ο κ. Σ. Κουπριάνοφ.

Συντάκτης: Κώστας Ψωμιάδης
Πηγή: FMVoice

We will try to make it as...confusing as possible!

Tymoshenko, left, and Putin agreed a deal ending the gas price dispute between their countries [EPA]

Gazprom, the Russian gas export monopoly, has resumed gas deliveries to Europe through Ukraine, nearly two weeks after deliveries were halted.

Boris Sapozhnikov, a Gazprom spokesman, said that the gas flow was restarted around 1030am (0730 GMT) on Tuesday.

Officials say it could take 36 hours for gas to reach consumers in Europe.

The resumption came a day after Russia and Ukraine signed a 10-year deal ending their dispute of pricing.

Russia cut gas shipments to Ukraine on January 1, after a dispute over prices stalled the renewal of a gas agreement between the countries.

Russia then halted all gas shipments to Europe via Ukraine on January 7, alleging that Ukraine was siphoning off Europe-bound gas. Many European countries were subsequently left without heating in freezing cold weather.

In Moscow on Monday, Yulia Tymoshenko, the Ukrainian prime minister, and Vladimir Putin, her Russian counterpart, agreed a deal ending the price dispute.

Tymoshenko said Kiev would pay less than $250 per 1,000 cubic metres of Russian gas in 2009.

The office of Ukraine's president criticised the deal, saying it handed victory to Moscow and would damage the Ukrainian economy.

Περισσότερα: Russia resumes Europe gas supply - Al Jazeera

Εξελίξεις όσον αφορά τα Ρωσο-Ουκρανο-Ευρωπαϊκά Αλίσβερίσια

ΜΕΝΤΒΕΝΤΙΕΦ: Η ΟΥΚΡΑΝΙΑ ΦΕΡΕΙ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ ΓΙΑ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Ο Πρόεδρος της Ρωσίας Ντ. Μεντβιέντιεφ επέρριψε στην Ουκρανία την ευθύνη για τα προβλήματα στη διαμετακόμιση ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Ως αποτέλεσμα των ανεύθυνων και αντινομικών ενεργειών της ουκρανικής πλευράς μιά σειρά ευρωπαϊκές χώρες-καταναλωτές ρωσικού φυσικού αερίου έχουν βρεθεί σε πολύ δύσκολη θέση, είπε ο Πρόεδρος σε σημερινή συνάντηση με τον επικεφαλής της «Γκαζπρόμ» Αλεξέι Μίλλερ.

«Παίρνοντας υπόψη ό,τι συμβαίνει, και η «Γκαζπρόμ» υφίσταται ζημιές, — είπε ο Μεντβέντιεφ. Συγκεκριμένα, με μορφή χαμένων εισοδημάτων ή χαμένου οφέλους. Σήμερα ήδη πρέπει να προσκληθούν οι ειδικοί των νομικών υπηρεσιών, καθώς και των εταιριών που εκπροσωπούν τα συμφέροντα της εταιρίας, προκειμένου όχι μόνο να καταγράψουν ό,τι συμβαίνει, εφόσον αυτό το έχουμε ήδη εξασφαλισμένο, αλλά και να υπολογίσουν τις ζημιές. Γιατί τέτοια χρήματα η χώρα μας και μιά από τις κορυφαίες εταιρίες στις τωρινές συνθήκες δεν μπορεί να τα χάσει. Τα δώρα, — υπογράμμισε ο Ντ. Μεντβιέντιεφ, τελείωσαν. Όλα αυτά τα χρήματα, όλα τα είδη χαμένων εισοδημάτων πρέπει να απαιτηθούν από τον εναγόμενο, δηλαδή από τα πρόσωπα, που είναι υπαίτια για τη μη λήψη των σχετικών εσόδων».

Από την άλλη όπως είπε ο Ντ. Μεντβιέντιεφ, η «Γκαζπρόμ» πρέπει να βρίσκεται σε μόνιμη επικοινωνία με τους Ουκρανούς ομόλογους και με τους άλλους μετέχοντες στις διαδικασίες μεταφοράς φυσικού αερίου. Πρέπει να ληφθούν όλα τα δυνατά μέτρα για την ταχύτερη επανέναρξη της διαμετακόμισης φυσικού αερίου υπό όρους αποδεκτούς για τη «Γκαζπρόμ». Ο Πρόεδρος της Ρωσίας επίσης απαίτησε από την ηγεσία του ομίλου να εισπράξει αναγκαστικά από την Ουκρανία ένα δισεκ. 200 δισεκ. δολάρια, τα οποία η εταιρία έχασε βάσει των συμβολαίων εξαγωγής στην Ευρώπη φυσικού αερίου λόγω του ότι ήταν αδύνατη η διαμετακόμιση του. Αυτό είναι το ποσό, όπως δήλωσε ο Αλεξέι Μίλλερ, το οποίο η «Γκαζπρόμ» δεν πήρε από την 1η Ιανουαρίου. Επίσης ανάφερε στον Πρόεδρο της χώρας ότι η «Ναφτογκάζ» έχει παρουσιάσει νέο σχέδιο συμφωνίας για τους όρους διαμετακόμισης ρωσικού φυσικού αερίου μέσω του εδάφους της. Ως μοναδικό όρο η ουκρανική πλευρά θέτει την απαίτηση να της παραχωρηθούν ως ιδιοκτησία 360 εκατ. κβ. μ. φυσικού αερίου τον Ιανουάριο, 600 εκατ. – το Φεβρουάριο και 600 εκατομμύρια – το Μαρτιο, μάλιστα δωρεάν, για την εξασφάλιση, όπως λένε οι Ουκρανοί ειδικοί, της μεταφοράς του διαμετακομιζόμενου φυσικού αερίου. Δηλαδή, θεωρεί ο Αλεξέι Μίλλερ, στη Ρωσία προτείνεται να δωρίσει στην Ουκρανία 700 εκατ. δολάρια μόνο για την επανέναρξη της τροφοδοσίας καυσίμων. Παρόλο που η «Ναφτογκάζ» έχει όλες οι δυνατότητες, μεταξύ άλλων και τις τεχνικές, για την επανέναρξη της διαμετακόμισης μέσω της Ουκρανίας.

Η «Ναφτογκάζ Ουκρανίας» ως τώρα δεν επέτρεψε στους επόπτες της «Γκαζπρόμ» να εισέρθουν στο κέντρο ελέγχου της και στις υπόγειες αποθήκες, δήλωσε ο επικεφαλής της «Γκαζπρόμ» Αλεξεϊ Μίλλερ στον πρωθυπουργό Β. Πούτιν στην Κεντρική διεύθυνση ελέγχου της εταιρίας στη Μόσχα. Το βράδυ της Τρίτης ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βίκτορ Γιούσσενκο σε συνέντευξη τύπου στο Κίεβο ισχυριστηκε ότι οι ρώσοι εμπειρογνώμονες, μέλη της Επιτροπής παρακολούθησης της διαμετακόμισης φυσικού αερίου από τη Ρωσία στην Ευρώπη, έχουν πλήρη πρόσβαση στις ουκρανικές εγκαταστάσεις φυσικού αερίου. Όπως δήλωσε νωρίτερα η ρωσική πλευρά, τους ρώσους ειδικούς δεν τους αφήνουν να περάσουν εκεί. Γι΄αυτό ο Μίλλερ τόνισε ότι η «Γκαζπρόμ» βρίσκεται σε επαφή με τους ουκρανούς ομόλογους, όμως ελπιδοφόρες πληροφορίες προς το παρόν δεν υπάρχουν. Επίσης δήλωσε ότι βάσει της συμφωνίας, το ρωσικό φυσικό αέριο έχει οδηγηθεί στον αγωγό εξαγωγής, από όπου έπρεπε να είχε διοχετευτεί στην Ευρώπη. Όμως στους ευρωπαίους καταναλωτές δεν έφτασε, παρόλο που καμιά τεχνική αιτία δεν υπάρχει γι΄αυτό, τόνισε ο Μίλλερ.

Πυρά κατά των ΗΠΑ

Δια στόματος του Αλεξάντερ Μεντβέντεφ, αναπληρωτή διευθυντή της Gazprom, η ρωσική εταιρεία παραγωγής και διακίνησης φυσικού αερίου κατηγόρησε χθες το Κίεβο, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «χορεύει στους ρυθμούς που του υπαγορεύουν οι ΗΠΑ».

Σύμφωνα με δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας «Γκάρντιαν», ο Αλεξάντερ Μεντβέντεφ αναφερόταν σε συμφωνία στρατηγικής συμμαχίας που υπογράφτηκε τον προηγούμενο μήνα στην Ουάσιγκτον, από Ουκρανία και ΗΠΑ, για θέματα ενεργειακής ασφάλειας.

Από την πλευρά του, το Κίεβο παραδέχτηκε, χθες, ότι παρεμποδίζει τη ροή του φυσικού αερίου εξαιτίας των απαράδεκτων συνθηκών διέλευσης που έχει επιβάλει η Gazprom.

Η εταιρεία αερίου Naftogaz κατηγόρησε τη Μόσχα ότι δεν ενημέρωσε την ουκρανική πλευρά εκ των προτέρων για το μέγεθος του φορτίου φυσικού αερίου και τη χρονική στιγμή αύξησης της πίεσης, καθιστώντας αδύνατη την προετοιμασία των τεχνικών της ουκρανικής εταιρείας.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βίκτορ Γιουστσένκο χαρακτήρισε «εκβιασμό» την απόφαση της Ρωσίας να διακόψει τη μεταφορά φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας την 1η Ιανουαρίου. «Κάθε άτομο που ζει στην Ουκρανία πρέπει να καταλάβει ότι αυτό που συνέβη δεν είναι εκβιασμός απέναντι στο κράτος μας, αλλά απέναντι στον καθένα μας χωριστά», δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος.

Το Πρωτόκολλο για την παρακολούθηση της διαμετακόμισης φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας

Με στόχο την διασφάλιση της διαμετακόμισης φυσικού αερίου, που προμηθεύει η εταιρία «Γκαζπρόμ» (JSC Gazprom) στους καταναλωτές στις χώρες της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας και η κυβέρνηση της Ουκρανίας σύναψαν Συνθήκη για την ταχύτερη σύσταση μηχανισμού παρακολούθησης της διαμετακόμισης φυσικού αερίου μέσω του εδάφους της Ουκρανίας. Η Συνθήκη τίθεται σε ισχύ χωρίς καθυστέρηση.

Η λειτουργία του μηχανισμού παρακολούθησης εξασφαλίζεται από Διεθνή Επιτροπή με ακόλουθη σύνθεση: Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εμπειρογνώμονες της, Υπουργείο Ενέργειας της Ρωσικής Ομοσπονδίας, Υπουργείο Καυσίμων και Ενέργειας της Ουκρανίας, εταιρία JSC Gazprom, εταιρία NJSC Naftogas Ukrainy και οι ευρωπαϊκές εταιρίες, που είναι καταναλωτές ρωσικού φυσικού αερίου, συγκεκριμένα: GdF Suez S.A (Γαλλία), E.ON Ruhrgas AG, WINGASGmbH (Γερμανία), RWE Transgas a.s. (Δημοκρατία Τσεχίας), SPP a.s. (Σλοβακία), EconGas GmbH (Αυστρία), ENI SpA (Ιταλία),FGSZ Ltd. (Ουγγαρία), EAO Sofiagaz (Βουλγαρία), Δημόσια Επιχείρηση Αερίου — ΔΕΠΑ (Ελλάδα), ОАО «Μολντοβγκαζ» (Μολδαβία), Statoil Hydro (Νορβηγία) και εταιρία Societe General de Surveillance.

Για την πραγματοποίηση της παρακολούθησης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας και την κυβέρνηση της Ουκρανίας, από κοινού με τις αντίστοιχες εθνικές εταιρίες, θα οριστούν εμπειρογνώμονες-παρατηρητές, όχι παραπάνω από 25 από το κάθε μέρος. Τα συμβαλλόμενα μέρη υποχρεώνονται να ενημερώνουν το ένα το άλλο για τους διορισμούς που έκαναν.

Στις υποχρεώσεις των παρατηρητών περιλαμβάνεται η συλλογή δεδομένων για τα ρεύματα φυσικού αερίου στα σημεία που αναφέρονται πιό κάτω, στο έδαφος της Ουκρανίας και της Ρωσίας, καθώς και των χωρών-μελών της ΕΕ, και η παραχώρηση αυτών των δεδομένων στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την κυβέρνηση της Ουκρανίας και την κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας για να τα χρησιμοποιούν για επίσημους σκοπούς.

Τα συμβαλλόμενα μέρη εγγυούνται πλήρη και απεριόριστη πρόσβαση των παρατηρητών σε όλες τις εγκαταστάσεις που αφορούν το εν λόγω ζήτημα, μεταξύ άλλων:

• στο έδαφος της Ουκρανίας: στις υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου και τους ακόλουθους σταθμούς μέτρησης: Ορλόβκα, Τεκοβο, Μπερεγκοβο, Ουζγκοροντ, Ντροζντοβιτσι,
• στο έδαφος της Ρωσικής Ομοσπονδίας στους σταθμούς μέτρησης: Σοχράνοβκα, Σούτζα, Πίσαρεβκα, Βαλούικι, Πλάτοβο,
• στο έδαφος των χωρών της ΕΕ, που γειτονεύουν με την Ουκρανία: στις εγκαταστάσεις, καθώς και στις πληροφορίες που είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση της διαμετακόμισης φυσικού αερίου
• από τη Ρωσία μέσω της Ουκρανίας στις χώρες της ΕΕ, όσο χρόνο χρειαστεί.

Για τη λήψη πρόσβασης στις προαναφερόμενες εγκαταστάσεις είναι αρκετή η παρουσίαση πιστοποιημένου αντιγράφου του εν λόγω Πρωτοκόλλου.

Οι πληροφορίες που μαζεύουν οι παρατηρητές και οι ληφθείσες στους σταθμούς μέτρησης πρέπει να διαβιβάζονται χωρίς καθυστέρηση στα αρμόδια όργανα στις Βρυξέλλες, στη Μόσχα και το Κίεβο.

Οι αρχές της Ουκρανίας και της Ρωσικής Ομοσπονδίας υποχρεώνονται να εξασφαλίσουν τις συνθήκες για το έργο των παρατηρητών στο έδαφος της Ουκρανίας και της Ρωσίας, καθώς και στο έδαφος των χωρών-μελών της ΕΕ, και να μην παρεμβάλλουν εμπόδια στην πραγματοποίηση αυτής της δραστηριότητας. Όλες τις χρηματικές δαπάνες, που σχετίζονται με τη δραστηριότητα των παρατηρητών, τις αναλαμβάνουν τα συμβαλλόμενα μέρη που τους έχουν ορίσει.

Τα συμβαλλόμενα μέρη σκοπεύουν στο άμεσα προσεχές μέλλον να εκπονήσουν και να υπογράψουν πρωτόκολλο για τη διαμετακόμιση φυσικού αερίου μέσω του εδάφους της Ουκρανίας, που θα περιέχει πιό λεπτομερή Καθορισμό Αρμοδιοτήτων για τη «Διεθνή Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων». Το εν λόγω έγγραφο Καθορισμού Αρμοδιοτήτων θα αφορά τα ακόλουθα ζητήματα:

• τον έλεγχο της εκπλήρωσης των δεσμεύσεων σε ό,τι αφορά τη διαμετακόμιση φυσικού αερίου μέσω του εδάφους της Ουκρανίας,
• την παρακολούθηση της τεχνικής κατάστασης του συστήματος μεταφοράς αερίου, συμπεριλαμβανομένων και των υπόγειων αποθηκών αερίου, που βρίσκονται στην Ουκρανία και χρησιμοποιούνται για τη διαμετακόμιση φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση,
• καθώς και άλλα ζητήματα, συγκεκριμένα, την εκπόνηση εισηγήσεων και προτάσεων για τη βελτιστοποίηση της διαμετακόμισης φυσικού αερίου μέσω του εδάφους της Ουκρανίας,
• την παρακολούθηση στους σταθμούς μέτρησης στο έδαφος της Ρωσίας, ευρισκόμενων στα σημεία σύνδεσης των ρωσικών και ουκρανικών συστημάτων μεταφοράς αερίου, καθώς και τον έλεγχο στους σταθμούς μέτρησης στο έδαφος των χωρών της ΕΕ, που γειτονεύουν με την Ουκρανία.
• Υπογράφτηκε από τους εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους των συμβαλλομένων μερών.-

ΠΩΣ ΚΛΕΒΕΙ Η ΟΥΚΡΑΝΙΑ ΤΟ ΡΩΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Πηγή: Strategy-Geopolitics

Καίριοι ελιγμοί Ρωσίας-Gazprom

Σε ακόμη μία επίδειξη ενεργειακής ισχύος προχώρησε χθες το Κρεμλίνο, με την απόφαση του προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν να διαμεσολαβήσει επιτυχώς για την επίλυση της «εμπορικής διαφωνίας» μεταξύ του ρωσικού κολοσσού Gazprom και της Ουκρανίας. Τα χρέη του Κιέβου προς τη ρωσική εταιρεία, ύψους 1,5 δισ. δολαρίων, ανάγκασαν τη διοίκηση της Gazprom να στείλει...τελεσίγραφο, σύμφωνα με το οποίο αν δεν ρυθμιζόταν έως χθες (στις 17.00 ώρα Ελλάδας) η αποπληρωμή του ουκρανικού χρέους, η εταιρεία θα μείωνε την παροχή φυσικού αερίου στην ουκρανική αγορά κατά 25%. Η διευθέτηση της κρίσης, βεβαίως, απαίτησε την κατεπείγουσα επίσκεψη του Ουκρανού προέδρου, Βίκτορ Γιούσενκο στη Μόσχα και τη συνάντησή του με τον Πούτιν στο Κρεμλίνο, στη διάρκεια της οποίας συμφωνήθηκε η αποπληρωμή να ξεκινήσει την Πέμπτη.

«Διαφωνία»
Οι αναλυτές επιμένουν ότι η νέα «εμπορική διαφωνία», όπως χαρακτηρίζει την κρίση η Gazprom, ξέσπασε όχι τυχαία μόλις δύο μήνες μετά την επιστροφή της Γιούλα Τιμοσένκο στην προεδρία της ουκρανικής κυβέρνησης και συνεπώς αποτέλεσε «χρυσή ευκαιρία» για το Κρεμλίνο να «ανακατανείμει την τράπουλα» στο Κίεβο και να κερδίσει την εύνοια του Γιούσενκο, του φιλο-δυτικού προέδρου που διαφώνησε έντονα με την πρωθυπουργό ως προς τον τρόπο επίλυσης της κρίσης. Ετσι, και ενώ η Τιμοσένκο επέρριψε την ευθύνη για την αύξηση του χρέους στους μεσάζοντες και απαίτησε από το Κρεμλίνο να τους αποπέμψει πάραυτα, ο Γιούσενκο εμφανίστηκε περισσότερο δεκτικός στις απαιτήσεις της Μόσχας.

Αναμενόμενη
Ετσι, η διευθέτηση της κρίσης με τη διαμεσολάβηση του Πούτιν ήταν αναμενόμενη και το Κρεμλίνο διαμήνυε από νωρίς χθες την πρόθεσή του να εκτονώσει το κλίμα. «Η Ουκρανία είναι μία σπουδαία γειτονική χώρα με την οποία πρέπει να οικοδομήσουμε φιλικές, ανοιχτές και ειλικρινείς σχέσεις και όχι ουδέτερες σχέσεις, όπως για παράδειγμα με την Πολωνία», δήλωνε χαρακτηριστικά ο ανώτατος σύμβουλος του Πούτιν σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, Σεργκέι Πρικχόντκο.

«Περιμένουμε μία συμφωνία της τελευταίας στιγμής», δήλωνε χθες και ο Αλεξάντερ Μπούργκανσκι, αναλυτής της Renaissance Capital καθησυχάζοντας τους Ευρωπαίους που προς στιγμήν φοβήθηκαν την επανάληψη της κρίσης του 2006, όταν, μεσούντος ενός βαρύ χειμώνα, η ρωσική εταιρεία διέκοψε την παροχή φυσικού αερίου προς την Ουκρανία, πλήττοντας κατ επέκταση και τα ευρωπαϊκά κράτη.

Ρωσικοί... πύραλοι κατά Ουκρανίας;

Δεν αποκλείει ο Βλαδιμίρ Πούτιν το ενδεχόμενο «να αναγκαστεί η Ρωσία» να στρέψει τους πυραύλους της προς την Ουκρανία. «Όχι μόνον τρομοκρατούμε που το λέω, είναι φοβερό και μόνο να σκεφτεί κανείς ότι η Ρωσία, ως απάντηση σε τυχόν πυραυλική ασπίδα (των ΗΠΑ) στην Ουκρανία, θα πρέπει να στρέψει τα επιθετικά πυραυλικά της συστήματα εναντίον της Ουκρανίας», δήλωσε απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου για την αντίδραση της Μόσχας σε περίπτωση που η Ουκρανία ενταχθεί στο ΝΑΤΟ.

Πηγή: Ημερησία

Απειλή για την Ρωσία, μια Ουκρανία στο ΝΑΤΟ λέει ο Πούτιν !

Putin, left, and Yushchenko held talks in Moscow [AFP]

Update:
BRUSSELS (Reuters)

1.NATO confirmed on Tuesday that Russian President Vladimir Putin intended to travel to Bucharest for a meeting with alliance leaders at a summit in April.

2."We have agreed that Ukraine will on Thursday start repaying the debt, amassed in November-December last year," Ukrainian President Viktor Yushchenko told a news conference.

"Gazprom is satisfied with proposals made by the Ukrainian side," President Vladimir Putin told the same news conference.

3. Η απάντηση των ΗΠΑ (link HERE)

Ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν προειδοποίησε ότι η Ρωσία μπορεί να αναγκαστεί να στρέψει και πάλι τους πυραύλους της προς την Ουκρανία, αν το Κίεβο ενταχθεί στη στρατιωτική συμμαχία του ΝΑΤΟ.

«Δεν τρομάζω που το εκστομίζω αυτό, είναι τρομακτικό ακόμη και να σκεφτούμε ότι η Ρωσία, σε απάντηση πιθανής ανάπτυξης τμημάτων της προγραμματιζόμενης από τις ΗΠΑ πυραυλικής ασπίδας στην Ουκρανία, θα πρέπει να στρέψει τα αμυντικά πυραυλικά της συστήματα προς την Ουκρανία», δήλωσε ο Πούτιν, όταν ρωτήθηκε για την πιθανή είσοδο της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ.

Πηγή: Καθημερινή με πληροφορίες από ΑΠΕ - ΜΠΕ,

Σεβαστούπολη Κριμαίας: Απαρχή και Πρωτεύουσα του "Μεγάλου Παιχνιδιού"...

"Σ' αυτήν την εποχή [ομηρική], η θάλασσα ήταν εχθρική
προς τους ναυτικούς και ονομαζόταν "Άξενος", εξαιτίας
της βιαιότητας των καταιγίδων το χειμώνα και της
αγριότητας των φυλών που ζούσαν στα παράλιά της,
ιδιαίτερα των Σκύθων, οι οποίοι θυσίαζαν ξένους..
Όμως αργότερα ονομάστηκε "Εύξεινος", όταν οι Ίωνες
ίδρυσαν πόλεις στα παράλιά της.."

Στράβων, Γεωγραφία

Russia keeps watchful eye on Crimea



Ανοίγω με αυτό το ιστορικό απόσπασμα για την Μαύρη Θάλασσα,
γιατί η όλη υπόθεση μάλλον αφορά αυτήν, και την γεωστρατηγικής
σημασίας, πρόσβαση στην Μεσόγειο που δίνει, σε όποιον, κατέχει
λιμάνια περιμετρικά της..

Από εμπορικής σκοπιάς, τα λιμάνια της εξυπηρετούν μεταφορές
προϊόντων τεράστιας γκάμας όπως υδρογονάνθρακες πάσης φύσεως
έως σιτηρά και ξυλεία..

Από στρατιωτικής πλευράς, μόνο και μόνο το πεπερασμένο μέγεθός της
στο υπογάστριο της Ευρασίας, δείχνει την σημαντικότητα που μπορεί
να έχει ένα ναυτικό-στρατιωτικό πλεονέκτημα..

Επίσης, ο αριθμός των ποταμών που καταλήγουν στην θάλασσα αυτή,
είναι αρκετά μεγάλύτερος, από αυτόν, των ποταμών που καταλήγουν
στη Μεσόγειο!!

Τώρα αν βάλουμε και όλες τις αντίστοιχες γεωπολιτικές επιδιώξεις,
αντιλαμβανόμαστε ότι η σημαντικότητα που υπάρχει στην περιοχή ήταν,
είναι, και θα είναι μεγάλη, και είχε, έχει και θα έχει πολλούς "μνηστήρες"
συμπεριλαμβανομένων των μεγαλύτερων διεθνών συσχετισμών δυνάμεων.

Εξού τέλος και η πολιτική "ρευστότητα" στην Ουκρανία..την χώρα με την
στρατηγικότερη θέση στην Μαύρη Θάλασσα..
..Το πρώην ανάχωμα και δορυφόρος της ΕΣΣΔ τα τελευταία 80 χρόνια κάνει
εκλογές για να αποδειχτεί: δυνητικός μνηστήρας της ΕΕ
ή συντροφικός σύμμαχος της Ρώσικης Ομοσπονδίας...?

Αφήνω τα συμπεράσματα σε έσας ώστε να "εκβιάσω" τον σχολιασμό σας....

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ: ΑΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΤΑΙ ΚΑΝΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΤΕΚΤΕΝΟΜΕΝΑ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΠΛΑΝΗΤΗ, ΠΑΡΑΠΕΜΠΩ ΣΕ ΜΙΑ ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ :
BLACK SEA by Neil Ascherson